Μια εισαγωγή στις σύγχρονες τεχνολογίες που διευκολύνουν τα άτομα με οπτική αναπηρία στην πρόσβαση στην πληροφορία, στην εκπαίδευση, στην εργασία και στην καθημερινή ζωή.
Εξερευνήστε το Περιεχόμενο
Πολλά από τα προβλήματα που προκύπτουν από την οπτική αναπηρία μπορούν να αντιμετωπιστούν, σε μεγάλο βαθμό, με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας. Από τη δεκαετία του 1960 εμφανίστηκαν οι πρώτες ηλεκτρονικές συσκευές που σχεδιάστηκαν ειδικά για άτομα με οπτική αναπηρία, με στόχο τη διευκόλυνση της διακίνησης, της αυτοεξυπηρέτησης και αργότερα της πρόσβασης στο γραπτό λόγο.
Η ευρεία διάδοση των ηλεκτρονικών υπολογιστών από τη δεκαετία του 1980 και μετά, οδήγησε στην ανάπτυξη λογισμικών πρόσβασης, συνθετικών φωνών, οθονών Μπρέιλ, συστημάτων μεγέθυνσης και εξειδικευμένων συσκευών που επέτρεψαν στα άτομα με οπτική αναπηρία να χρησιμοποιούν υπολογιστές, διαδίκτυο, ηλεκτρονικές υπηρεσίες και ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό με μεγάλο βαθμό ανεξαρτησίας.
Σήμερα η υποστηρικτική τεχνολογία περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος λύσεων: λογισμικά ανάγνωσης οθόνης, οθόνες Μπρέιλ, αναγνωστικές μηχανές, συστήματα CCTV, εφαρμογές κινητών τηλεφώνων και προηγμένα φορητά σημειωματάρια Μπρέιλ.
Η ουσιαστική αξιοποίηση της νέας τεχνολογίας άρχισε με τη διάδοση των προσωπικών υπολογιστών και των εξειδικευμένων λογισμικών πρόσβασης.
Σήμερα η υποστηρικτική τεχνολογία περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα συσκευών και εφαρμογών που επιτρέπουν στα άτομα με οπτική αναπηρία να έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην εργασία, στην πληροφορία και στην επικοινωνία με τρόπο ανεξάρτητο και αποτελεσματικό.
Στη Σχολή Τυφλών λειτουργεί Τμήμα Πληροφορικής και Ηλεκτρονικών Μέσων, το οποίο ασχολείται με την αξιολόγηση τεχνολογικού εξοπλισμού, την εκπαίδευση μαθητών και ενηλίκων και την ενημέρωση για νέες τεχνολογίες που μπορούν να αξιοποιηθούν από άτομα με οπτική αναπηρία.
Οι σύγχρονες λύσεις περιλαμβάνουν φορητούς υπολογιστές, σημειωματάρια Μπρέιλ, οθόνες Μπρέιλ, λογισμικά ανάγνωσης και μεγέθυνσης οθόνης, αναγνωστικές μηχανές OCR, συστήματα CCTV, καθώς και smartphones με ενσωματωμένες λειτουργίες προσβασιμότητας όπως VoiceOver και TalkBack.
Οι σύγχρονοι υπολογιστές και τα σημειωματάρια Μπρέιλ αποτελούν από τα σημαντικότερα εργαλεία εκπαίδευσης και εργασίας για άτομα χωρίς λειτουργική όραση. Οι συσκευές αυτές συνδυάζουν συνθετική φωνή, οθόνες Μπρέιλ και εξειδικευμένα πληκτρολόγια, επιτρέποντας την ανεξάρτητη πρόσβαση σε πληροφορίες, βιβλία, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και διαδικτυακές υπηρεσίες.
Brailliant BI 40X - σύγχρονη οθόνη Μπρέιλ για υπολογιστές και κινητές συσκευές
Πολλά από τα σύγχρονα σημειωματάρια Μπρέιλ λειτουργούν ως πλήρεις φορητοί υπολογιστές. Υποστηρίζουν σύνδεση στο διαδίκτυο, επεξεργασία κειμένου, πρόσβαση σε βιβλιοθήκες ψηφιακού περιεχομένου, ασύρματη σύνδεση με άλλες συσκευές και χρήση εκπαιδευτικών εφαρμογών. Παράλληλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως οθόνες Μπρέιλ για σύνδεση με υπολογιστές και κινητές συσκευές.
Η εξέλιξη των τεχνολογιών αυτών επέτρεψε στους μαθητές και στους ενήλικες με οπτική αναπηρία να χρησιμοποιούν τα ίδια ψηφιακά μέσα με τον γενικό πληθυσμό, διατηρώντας ταυτόχρονα την πρόσβαση στη γραφή Μπρέιλ όπου αυτό είναι απαραίτητο.
Τα λογισμικά πρόσβασης είναι τα εργαλεία που επιτρέπουν στα άτομα με οπτική αναπηρία να χρησιμοποιούν υπολογιστές, tablets και smartphones με ανεξάρτητο τρόπο.
Για χρήστες χωρίς λειτουργική όραση χρησιμοποιούνται κυρίως λογισμικά ανάγνωσης οθόνης όπως τα NVDA, JAWS, SuperNova Reader, VoiceOver της Apple και TalkBack του Android.
Για άτομα με μειωμένη όραση χρησιμοποιούνται προγράμματα μεγέθυνσης οθόνης όπως τα ZoomText, SuperNova Magnifier και Windows Magnifier.
Η εκπαίδευση στη χρήση των λογισμικών πρόσβασης αποτελεί βασικό μέρος της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής αποκατάστασης ατόμων με οπτική αναπηρία.
Τα συστήματα OCR (Optical Character Recognition) επιτρέπουν τη μετατροπή έντυπου ή σαρωμένου κειμένου σε προσβάσιμη ηλεκτρονική μορφή.
Με τη βοήθεια σαρωτών, καμερών ή ειδικών εφαρμογών, τα κείμενα μπορούν να αναγνωριστούν και να διαβαστούν μέσω συνθετικής φωνής ή να εμφανιστούν σε οθόνη Μπρέιλ.
Οι αναγνωστικές μηχανές δίνουν τη δυνατότητα σε άτομα με οπτική αναπηρία να αποκτούν άμεση πρόσβαση σε βιβλία, επιστολές, λογαριασμούς και άλλο έντυπο υλικό χωρίς τη βοήθεια τρίτου προσώπου.
Σήμερα διατίθενται τόσο επιτραπέζιες όσο και φορητές λύσεις, καθώς και εφαρμογές για smartphones που μπορούν να φωτογραφίζουν, να αναγνωρίζουν και να διαβάζουν κείμενο σε πραγματικό χρόνο.
Τα συστήματα Κλειστού Κυκλώματος Τηλεόρασης (CCTV) αποτελούν μία από τις σημαντικότερες τεχνολογίες για άτομα με μειωμένη όραση.
Topolino Mini - φορητή CCTV για ανάγνωση, γραφή και παρακολούθηση πίνακα
Χρησιμοποιούν κάμερα υψηλής ανάλυσης και οθόνη προβολής ώστε το έντυπο υλικό να μεγεθύνεται και να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε χρήστη.
Οι σύγχρονες συσκευές CCTV προσφέρουν μεγάλη ποικιλία λειτουργιών, όπως αλλαγή χρωματικών συνδυασμών, αντιστροφή χρωμάτων, υψηλή μεγέθυνση και πάγωμα εικόνας.
Πολλά σύγχρονα συστήματα παρέχουν δυνατότητα κοντινής και μακρινής λήψης, επιτρέποντας την ανάγνωση βιβλίων και εγγράφων, αλλά και την παρακολούθηση πινάκων και παρουσιάσεων.
Η σύγχρονη υποστηρικτική τεχνολογία προσφέρει μια μεγάλη ποικιλία συσκευών που βοηθούν τα άτομα με μειωμένη όραση να έχουν καλύτερη πρόσβαση στην εκπαίδευση, την εργασία και την καθημερινή ζωή. Οι λύσεις αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανεξάρτητα ή σε συνδυασμό με υπολογιστές, tablets και κινητές συσκευές.
Τα πληκτρολόγια μεγάλων χαρακτήρων διαθέτουν μεγαλύτερη και πιο ευδιάκριτη εκτύπωση των πλήκτρων, διευκολύνοντας τους χρήστες με μειωμένη όραση. Κυκλοφορούν σε διάφορους χρωματικούς συνδυασμούς υψηλής αντίθεσης, όπως λευκό με μαύρους χαρακτήρες, μαύρο με λευκούς χαρακτήρες και κίτρινο με μαύρους χαρακτήρες υψηλής αντίθεσης.
Πληκτρολόγιο μεγάλων χαρακτήρων με υψηλή αντίθεση (λευκό σε μαύρο).
Πληκτρολόγιο μεγάλων χαρακτήρων με υψηλή αντίθεση (μαύρο σε λευκό).
Πληκτρολόγιο μεγάλων χαρακτήρων υψηλής αντίθεσης (μαύρο σε κίτρινο).
Οι οθόνες μεγάλων διαστάσεων, συνήθως από 27 ίντσες και άνω, επιτρέπουν την πιο άνετη προβολή κειμένου, ιστοσελίδων και εφαρμογών. Σε συνδυασμό με λογισμικά μεγέθυνσης μπορούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη σε άτομα με μειωμένη όραση.
Tablets όπως τα iPad Pro 12,9" και 13" προσφέρουν μεγάλη επιφάνεια εργασίας, υψηλή ανάλυση και προηγμένες δυνατότητες προσβασιμότητας. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ανάγνωση ηλεκτρονικών βιβλίων, μελέτη εκπαιδευτικού υλικού, δημιουργία σημειώσεων και οργάνωση ψηφιακών τετραδίων.
Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί φορητά συστήματα μεγέθυνσης που συνεργάζονται με tablets μεγάλης οθόνης και αξιοποιούν τις δυνατότητές τους. Παραδείγματα τέτοιων συστημάτων είναι τα Magnilink iTab, Magnilink Tab και Topolino Mini.
Magnilink iTab: φορητό σύστημα μεγέθυνσης που αξιοποιεί τις δυνατότητες του iPad για ανάγνωση, γραφή και διαχείριση εκπαιδευτικού υλικού.
Magnilink Tab: φορητό σύστημα CCTV για μεγέθυνση βιβλίων, εγγράφων, αντικειμένων και προβολή σε κοντινή ή μακρινή απόσταση.
Topolino Mini: φορητό σύστημα μεγέθυνσης που συνδυάζει φορητότητα, ευελιξία και δυνατότητα χρήσης εκπαιδευτικού υλικού σε ψηφιακή μορφή.
Οι συσκευές αυτές συνδυάζουν κάμερες υψηλής ανάλυσης και εξειδικευμένο λογισμικό, επιτρέποντας τη μεγέθυνση έντυπου υλικού, βιβλίων, εγγράφων και αντικειμένων τόσο σε κοντινή όσο και σε μακρινή απόσταση.
Παράλληλα, δίνουν τη δυνατότητα χρήσης ηλεκτρονικών σχολικών βιβλίων, δημιουργίας και διαχείρισης ψηφιακών τετραδίων, καθώς και παρακολούθησης του πίνακα ή παρουσιάσεων μέσα στην τάξη. Με τον τρόπο αυτό ο μαθητής μπορεί να διαβάζει, να γράφει, να οργανώνει το υλικό του και να παρακολουθεί το μάθημα χρησιμοποιώντας μία μόνο συσκευή.
Οι λύσεις αυτές αποτελούν ιδιαίτερα χρήσιμα εργαλεία για μαθητές, φοιτητές και επαγγελματίες με μειωμένη όραση, καθώς συνδυάζουν ανάγνωση, γραφή, μεγέθυνση και οργάνωση του εκπαιδευτικού ή επαγγελματικού υλικού σε ένα ενιαίο περιβάλλον εργασίας.
Η εμφάνιση των σύγχρονων smartphones άλλαξε σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα με οπτική αναπηρία επικοινωνούν, ενημερώνονται και μετακινούνται.
Τα κινητά τηλέφωνα παρέχουν πρόσβαση σε ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, κοινωνικά δίκτυα, πλοήγηση στο διαδίκτυο, ηλεκτρονικά βιβλία, εφαρμογές προσανατολισμού και πολλές άλλες υπηρεσίες.
Οι συσκευές iPhone διαθέτουν ενσωματωμένο το VoiceOver, ενώ οι συσκευές Android προσφέρουν το TalkBack. Τα εργαλεία αυτά επιτρέπουν την πλήρη χρήση του τηλεφώνου μέσω συνθετικής φωνής, χειρονομιών αφής και, όπου χρειάζεται, σύνδεσης με οθόνες Μπρέιλ.
Χάρη στην πρόοδο της τεχνολογίας, τα smartphones αποτελούν πλέον ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία ανεξάρτητης διαβίωσης, παρέχοντας πρόσβαση σε πληροφορίες, επικοινωνία, εκπαίδευση, ψυχαγωγία και υπηρεσίες καθημερινής ζωής.